Elektrik arızası nadiren göründüğü yerdedir. Salondaki priz çalışmıyorsa sorun genellikle o prizde değil, hattın başka bir noktasındaki gevşek bir klemenste, ezilmiş bir kabloda ya da nem almış bir buatta olur. Arızayı görmeden duvar kırmak, hem masrafı hem süreyi ikiye katlar.
Biz önce ölçeriz. Hangi hattın, hangi noktada arıza verdiğini cihazla belirledikten sonra tek bir yere müdahale ederiz.
Bu sayfa genel arama işini anlatır: belirti hangi devrede, hangi noktada ortaya çıkıyor. Belirti yalnızca kaçak akım rölesinin tekrar tekrar düşmesiyse aranan şey tesisatın bir yerindeki izolasyon kaybıdır ve o çalışmanın kendi yöntemi vardır — devreler fazıyla birlikte nötrü de ayrılarak tek tek ölçülür, elektronik yükler sökülür, düşük okuyan hat bölünerek daraltılır. O iş Elektrik Kaçağı Bulma sayfasında anlatılır. Panoda röle hiç yoksa ya da varken açmıyorsa konu Kaçak Akım Rölesi Montajı sayfasına aittir. İkisi bu sayfayla aynı ziyarette birleşebilir; ayrım şudur: burada belirtinin kaynağı aranır, orada kaçağın kendisi.
Ne zaman gerekir
Bu belirtilerden biri varsa tesisatta çözülmesi gereken bir arıza vardır:
- Sigorta belirli bir cihazı çalıştırınca ya da kendiliğinden atıyor.
- Priz veya anahtar ısınıyor, renk değiştiriyor ya da yanık kokuyor.
- Ampuller olağandan sık patlıyor veya ışık titriyor.
- Musluğa, çamaşır makinesine ya da kombiye dokununca hafif çarpılma hissediliyor.
- Evin bir bölümü elektriksiz kaldı, gerisi çalışıyor.
- Kaçak akım rölesi düşüyor ama belirti yalnızca röleyle sınırlı değil; aynı tesisatta sigorta atması, kararan bir bölüm ya da ısınan bir bağlantı da var.
- Elektrik faturası açıklanamayacak kadar yükseldi ve sebebin tesisatta olup olmadığı bilinmiyor.
Belirti yalnızca kaçak akım rölesinin tekrar tekrar düşmesiyse — başka hiçbir şey olmuyor, röle kaldırılıyor, bir süre tutuyor, sonra yine düşüyorsa — aranacak şey bir hattın izolasyon kaybıdır ve o çalışma Elektrik Kaçağı Bulma sayfasında anlatılır.
Çarpılma hissi ve yanık kokusu bekletilmez — bu iki durumda sigortayı kapatıp bizi arayın.
Kapsam
- Pano ve sigorta grubunun gözle incelenmesi; bağlantı noktalarının sıcaklık farkı yönünden kontrolü.
- Hat hat gerilim, süreklilik ve izolasyon direnci ölçümü.
- Kaçak akım rölesi düşüyorsa ilk ayrımın yapılması: belirtinin kaynağı rölenin kendisi mi, pano içindeki bağlantı düzeni mi, yoksa bir hattın izolasyon kaybı mı. Üçüncüsü çıkarsa aramanın devamı Elektrik Kaçağı Bulma kapsamında yürütülür; röle hiç yoksa ya da test tuşuna basıldığında açmıyorsa konu Kaçak Akım Rölesi Montajı'na geçer.
- Topraklama sürekliliği ve direnç ölçümü.
- Termal kamerayla ısınan bağlantı noktalarının bulunması.
- Arızanın konumunun işaretlenmesi ve gereken onarımın yazılı olarak bildirilmesi.
- Onarım onaylanırsa aynı ziyarette müdahale. Bulunan iş bu sayfanın kapsamı dışındaysa — sıva altındaki bir hattın onarımı, priz ya da anahtarın değişimi, izolasyon kaybının hat hat aranması — hangi sayfanın konusu olduğu söylenir ve kapsam ona göre yazılır.
Kapsam dışı
- Cihazın kendi iç arızası (beyaz eşya, klima, kombi elektroniği) — bunlar yetkili servis işidir; tesisatın suçsuz olduğunu ölçümle gösterir, sizi doğru yere yönlendiririz.
- Sayaç ve sayaç öncesi şebeke arızaları — dağıtım şirketinin sorumluluğundadır; tespit edip bildiririz.
Süreç
- Belirtinin dinlenmesi. Arıza ne zaman, hangi cihazla, hangi sıklıkla ortaya çıkıyor — bu bilgi ölçüm yapılacak hattı daraltır.
- Pano incelemesi. Sigorta grupları, kaçak akım rölesi ve bağlantı noktaları kontrol edilir.
- Hat ölçümleri. Şüpheli hatlar tek tek ayrılarak izolasyon ve süreklilik ölçülür.
- Konumun belirlenmesi. Arızalı bölüm işaretlenir; gerekirse termal kamerayla doğrulanır. Belirti kaçak akım rölesinin düşmesine indirgenmişse burada durulur ve devamı Elektrik Kaçağı Bulma kapsamında planlanır — o arama devrelerin ayrılmasını ve tesisatın büyük bölümünün geçici olarak enerjisiz bırakılmasını gerektirdiği için ayrıca konuşulur.
- Bildirim. Ne bulunduğu, neyin değişmesi gerektiği ve tahmini süre sözlü ve yazılı olarak iletilir.
- Onarım. Onay verilirse müdahale edilir, sonrasında aynı ölçümler tekrarlanarak arızanın kalktığı gösterilir.
Fiyatı etkileyen faktörler
Arıza tespiti sabit fiyatlı bir iş değildir; ölçüm süresi tesisata göre değişir. Şunlar süreyi ve dolayısıyla fiyatı belirler:
- Tesisatın büyüklüğü ve sigorta grubu sayısı.
- Tesisatın yaşı ve daha önce yapılmış eklerin düzeni.
- Arızanın kesintili mi sürekli mi olduğu (kesintili arızalar daha uzun sürer).
- Sıva altı hatlara erişim gerekip gerekmediği.
- Acil/mesai dışı çağrı olup olmadığı.
Ölçüm bittiğinde onarım için fiyat verilir; onay vermeden hiçbir işlem yapılmaz.
Güvenlik ve yönetmelik
Konut tesisatlarında kaçak akım koruma rölesi ve topraklama, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamında zorunludur. Tespit sırasında bu iki koruma da ölçülür; eksik veya çalışmıyorsa arıza raporuna yazılır. Çalışmayan bir kaçak akım rölesi, tesisat "sorunsuz görünse" bile can güvenliği açısından açık bir eksikliktir.
