Panoda hiçbir şey inik değil ama elektrik yok.

Bu, aramayı doğrudan daire dışına taşıyan bir bulgu. Pano içindeki her koruma yerindeyse ve enerji hâlâ gelmiyorsa, kesinti sayaç ya da kolon hattı tarafındadır. Sayaç ve öncesi dağıtım şirketinin, kolon hattı ile bina ana panosu ortak alanın konusu. Yalnızca sizde olması bunu değiştirmiyor — bina panosundaki tek bir bağlantı da tek bir daireyi kesebiliyor.

Sigortayı kaldırdım, hemen tekrar attı.

İkinci bir deneme yapılmaz. İlk atmada öğrenilecek şey öğrenilmiştir: yeniden atan bir koruma, geçici bir yük dalgalanmasını değil duran bir arızayı bildiriyor. Her deneme, arıza noktasından bir kez daha akım geçirmek demek ve orada oluşan karbon izi iletken — yani arıza her denemede biraz daha kalıcı hâle geliyor. O kol inik bırakılır.

Komşumda da yok ama karşı blokta var.

O zaman sorun daire tesisatında değil, binanın ortak beslemesinde ya da o bloğa gelen şebeke tarafında. Daire panosunda yapılacak bir şey yok. Bina ana panosu yönetimin, sayaç öncesi dağıtım şirketinin konusu; 186'ya bildirmek ve yönetime haber vermek aynı anda yapılabilir.

Faturayı ödemedim, ondan mı kesildi?

Bu ihtimal varsa en hızlı yol dağıtım şirketiyle görüşmek; kesme işlemi sayaç tarafında yapılıyor ve daire panosunda hiçbir izi olmuyor. Panoda her şey yerindeyken elektriğin gelmemesi bu ihtimali güçlendiriyor. Bir elektrikçi çağırmadan önce bunun kontrol edilmesi, boşa bir ziyaretten kurtarıyor.

Elektrik kendi kendine geldi, geçti mi?

Gelmesi arızanın gittiğini göstermiyor. Nemin kuruması, yükün azalması ya da gevşek bir bağlantının geçici olarak temas etmesi de aynı sonucu veriyor ve üçünde de sebep yerinde duruyor. Kesinti tekrarlıyorsa ya da yanında ısınma, koku, renk değişimi gibi bir işaret varsa geçmiş sayılmaz; o hat kullanılmadan ölçüm istenir.

Evde Elektrik Yok, Komşuda Var

Kısa cevap

Bu cümlenin kendisi bir teşhis. Komşuda elektrik varsa şebeke besliyor demektir; kesinti sizin ile o besleme arasındaki bir yerde. Bu aralık kısadır ve içinde yalnızca dört yer bulunur: daire panonuz, sayacınız, sayacınıza giden kolon hattı, ve o hattın bağlı olduğu bina ana panosu.

Sıra da bu yüzden hep aynı işler: en yakından başlanır, en uzağa gidilir. Panodan başlamak hem en kolay hem de en sık cevabı veren adım.

Yalnız bir şart var. Panoya gitmeden önce evde bir tur atılır — çünkü panoda ne yapılacağını, panonun kendisi değil o tur belirliyor.

Panoya gitmeden önceki tek kontrol

Yanık kokusu, is izi, sıcak bir priz kapağı, ıslak bir duvar ya da tavandan damlayan su. Bu kontrol hiçbir riskli işlem gerektirmiyor ve kararı çoğu zaman tek başına veriyor.

Bunlardan biri varsa panoda kol kaldırılmaz. Kesinti zaten olmuş; onu geri getirmeye çalışmak, bilinen bir arızaya yeniden enerji vermek anlamına geliyor.

Hiçbiri yoksa sıra panoya geliyor.

Dört yer, sırayla

1. Daire panosu — kollar. Bir kol inikse arıza o kolun beslediği yerdedir ve evin tamamı gitmez. Evin tamamı gittiyse tek bir kol açıklaması yetmiyor demektir.

2. Daire panosu — giriş. Panonun girişindeki şalter ya da kaçak akım rölesi inikse, evin tamamının gitmesi açıklanmış olur. Burada ayrım kritik: inen şey röle ise kaldırılmaz. Röle, akımın gitmemesi gereken bir yoldan aktığını söylüyor; kaldırmak o yolu yeniden açmak demek. İndirilmiş bırakılır ve ölçüm istenir.

3. Sayaç ve öncesi. Pano tamamsa ve içeride hiçbir kol inik değilse sıra sayaca geliyor. Sayaç ve öncesi dağıtım şirketinin tarafı; oradaki bir sigorta ya da bağlantı arızası binanın geri kalanını etkilemeden yalnızca sizi kesebiliyor. Buraya müdahale edilmez, 186 aranır.

4. Kolon hattı ve bina ana panosu. Sayaçtan dairenize gelen hat ve o hattın çıktığı bina panosu ortak alanın konusu. Burada bir gevşeme ya da kopma, tek bir daireyi kesip diğerlerini etkilemeyebiliyor. Muhatap bina yönetimi.

Bu dört yer sırayla elendiğinde arıza kaçınılmaz olarak birinin içinde kalıyor — ve hangisinde olduğu, ne yapılacağını da hangi kapıyı çalacağınızı da belirliyor.

Evin bir bölümü gittiyse tablo değişir

Elektriğin tamamen gitmesiyle bir bölümünün gitmesi aynı arıza ailesinden değil.

Tek bir oda ya da tek bir priz grubu gitmişse sebep o kolda: ya koruma açmıştır ya da o hatta bir kopukluk vardır. Burada bina tarafına bakmak zaman kaybı.

Bazı prizler çalışıp bazıları çalışmıyorsa ve ışıklar tuhaf davranıyorsa — kısılmak yerine parlıyorsa, ampuller arka arkaya patlıyorsa, birden çok cihaz aynı anda bozulduysa — bu tablo tek bir kolun arızası değil. Bu, besleme tarafında nötr iletkeninde bir kopmayı düşündürür ve tek bir sigortayı indirmek burada korumaz: ana şalter indirilir ve 186 aranır.

Aramadan önce hazırlayacaklarınız

Telefonda söylenecek üç şey, gelen kişinin işini belirgin biçimde kısaltıyor.

Ne kadarı gitti. Evin tamamı mı, bir bölümü mü, tek bir priz mi.

Panoda ne inik. Giriş şalteri mi, kaçak akım rölesi mi, bir kol mu, yoksa hiçbiri mi. "Hiçbiri inik değil" bir bilgi eksikliği değil, tam tersine çok değerli bir bilgi — aramayı doğrudan sayaç ve kolon tarafına taşıyor.

Komşularda durum ne. Yalnızca sizde mi, aynı kattaki dairelerde de var mı, bütün binada mı. Bu üç cevap üç ayrı muhatap demek.

Buna bir de o gün ne değiştiği ekleniyor: yeni bir cihaz, bir tadilat, bir su sızıntısı, bir fırtına. Arıza tespitinde aramayı daraltan şey çoğu zaman bu son cümle oluyor.

Ne yapılmaz

İnen kaçak akım rölesi kaldırılmaz. Attığı için değil, attığını söylediği şey için.
Sayaç mührüne ve öncesine dokunulmaz. O taraf dağıtım şirketinin.
Bina ana panosu açılmaz. Ortak alandaki panoda yapılacak işlem, yetkin olmayan biri için yok.
Kollar tek tek indirilip kaldırılarak "hangisiymiş" diye aranmaz. Bu, her denemede arızalı hatta yeniden enerji vermek demek.
Elektrik gelene kadar beklenmez, gelmeyecekse. Yalnızca sizde kesikse beklemek bir çözüm değil; kesintinin kendisi zaten bir arızanın haberi.

Ne zaman acil

Aşağıdaki üç kademe bu sitedeki bütün elektrik güvenliği yazılarında aynıdır. Bir belirti yalnızca bir kademede geçer; kademeler birleştirilmez, sıraları değişmez.

Kademe 1 — Yaklaşmayın, terk edin, 112'yi arayın.

Duman, alev, is ya da kıvılcım var.
Koku ya da ses panonun bulunduğu bölgeden geliyor.
Pano kapağının sıcak olduğu fark edilmiş.

Hiçbir şeye dokunulmaz, panoya yaklaşılmaz, herkesle birlikte bina terk edilir, 112 aranır. Pano kapağının sıcak olup olmadığını öğrenmek için panoya yaklaşılmaz; koku ya da ses panodan geliyorsa bu kademe, kapak soğuk olsa da geçerlidir. Kapalı bir muhafazanın içindeki ark, kapağın hemen önündeki mesafeyi de riskli kılar.

Kademe 2 — Enerjiyi kesin, bekletmeyin.

Koku ya da ısınma belirli bir prizde, anahtarda veya buatta toplanıyor; pano temiz ve soğuk.
Çıtırtı, cızırtı ya da ark sesi duyuluyor; ses panodan gelmiyor.
Prize, fişe, anahtara veya bir cihaza dokununca çarpılma hissediliyor.
Su ile elektrik bir arada: priz ıslanmış, üzerine su damlıyor ya da yakınında sızıntı var.

Ana şalter ya da ilgili sigorta indirilir, indirilmiş bırakılır, yetkin kişi çağrılır. Panoya yaklaştığınızda duman, is, kıvılcım, koku ya da cızırtı fark ederseniz şalteri indirmeye çalışmayın; o durum Kademe 1'dir.

Kademe 3 — Bekleyebilir, ama kullanmayın.

Sigorta tekrar tekrar atıyor, başka hiçbir belirti yok.
Işıklar ara ara kırpışıyor.
Tek bir priz çalışmıyor.
Priz ya da anahtar kapağında sararma, kahverengileşme veya erime izi var; şu anda ısınma, koku ve is yok.

O hat ya da priz kullanılmaz, randevu alınır.

Ayrı bir durum — nötr kopması. Işıkların kısılmak yerine parlaması, ampullerin arka arkaya patlaması, birden çok cihazın aynı anda bozulması bu tabloyu düşündürür. Burada tek bir hattın sigortasını indirmek korumaz, çünkü sorun besleme tarafındadır: ana şalter indirilir ve 186 aranır.

Bu yazının belirtileri merdivende nereye düşer? Bu yazı merdivenin hemen öncesinde duruyor: panoya gitmeden önce hangi kademede olduğunuzu belirlemek için. Enerji zaten kesik olduğu için acele etmek gereksiz — kesintiyi geri getirmeye çalışmak, kademeyi atlamak demek. Evde yanık kokusu, is izi ya da sıcak bir priz kapağı varsa ve bunlar panonun bulunduğu bölgeden geliyorsa Kademe 1'dir: panoya yaklaşılmaz, bina terk edilir, 112 aranır. Koku ya da ısınma belirli bir prizde toplanıyor ve pano temiz ve soğuksa Kademe 2'dir; o kol indirilmiş bırakılır. Hiçbir belirti yokken kaldırılan bir kol hemen tekrar atıyorsa Kademe 3'tür — ikinci deneme yapılmaz. Işıkların kısılmak yerine parlaması ise ayrı bir durumdur: ana şalter indirilir ve 186 aranır.