Yeni Daire Elektrik Tesisatı

Kabuk daire teslim alındığında elde olan şey duvarlardır: örülmüş ama henüz sıvanmamış bölmeler, tavanda bırakılmış bir besleme ucu ve panonun geleceği bir yer. Bu aşamada dairenin elektriği bir kablo işi değil, bir yerleşim işidir — çünkü çekilen her boru, sonraki yıllarda prizin nerede olacağını sabitler.

Yeni tesisatta en pahalıya mal olan hata kesit ya da malzeme değil, yerdir. Yatağın arkasında kalan priz, tezgâh üstünde dolap kapağıyla çakışan priz, kapının açılış yönü değiştiği için duvarın arkasına düşen anahtar, televizyonun asılacağı noktadan uzağa çıkan besleme — bunların hepsi teknik olarak doğru, kullanım olarak yanlıştır ve düzeltilmesi duvarı yeniden açmayı gerektirir. Bu yüzden nokta planı mobilya yerleşimiyle birlikte kararlaştırılır: mutfak ve banyoda dolapçının çizimi, oturma odasında televizyon ve oturma grubunun yeri belli olmadan işaretleme yapılmaz.

İkinci belirleyici şey takvimdir. Kanal açma ve boru çekme sıva ile alçı işlerinden önce yapılır; kablo çekimi ve pano montajı bunu izler; anahtar, priz ve armatürlerin son montajı ise boya bittikten sonra gelir. Bu sıra bozulduğunda kaybedilen yalnızca zaman olmaz — alçının altında kalmış bir kasa, boyanın üstüne monte edilmiş bir priz ya da kapanmış tavanın arkasında unutulmuş bir boru, sonradan düzeltilirken ilk maliyetinin katlarına çıkar. Bu yüzden tesisatın takvimi tek başına değil, diğer imalatların sırasıyla birlikte kurulur.

Bu sayfa sıfırdan kurulumu anlatır. Mevcut bir dairede eski hattın komple değiştirilmesi Elektrik Tesisatı Yenileme sayfasında anlatılır; orada söküm, mevcut düzenin ölçümle çıkarılması ve çoğu zaman oturulan evde etaplı çalışma vardır. Duvarın içindeki bir hattın onarımı ise Elektrik Tesisatı Tamiri sayfasının konusudur. Burada söküm yoktur; kısıt eski tesisat değil, dairede aynı anda yürüyen diğer işlerin sırasıdır.

Ne zaman gerekir

• Kabuk teslim edilmiş bir daire alındı; duvarlarda boru, buat ve kasa henüz yok.
• Bina kaba inşaat aşamasını geçti, daire içi imalatlar sırayla başlıyor.
• Komple tadilatta iç bölmeler yeniden örüldü; eski güzergâh ve nokta yerleşimi geçersiz kaldı.
• Mutfak ve banyo baştan kurgulanıyor; ankastre cihazların ve dolap modüllerinin yerleri yeni belirlendi.
• Çatı katı, bodrum ya da dükkân bağımsız bir konuta çevriliyor ve kendi panosu kurulacak.
• Daire bölünüyor ya da iki daire birleştiriliyor; devre ayrımı ve pano yeniden kurulacak.
• Sayaç ve kolon hattı yeni çekilecek; daire panosunun yeri ve büyüklüğü kararlaştırılacak.
• İndüksiyon ocak, ısı pompası ya da elektrikli araç şarjı gibi yükler baştan planlanıyor.
• Aydınlatma kurgusu — spot yerleşimi, bant aydınlatma, kademeli kontrol — mimari çizimle birlikte çözülecek.
• Veri, televizyon, diafon ve kamera altyapısı aynı anda bırakılacak.

Kapsam

• Nokta planı. Mimari çizim ve mobilya yerleşimi üzerine priz, anahtar, aydınlatma, veri ve televizyon noktaları işlenir; plan yerinde duvara işaretlenerek onaylanır.
• Yük listesi ve devre planı. Hangi cihazın kendi hattına alınacağı, kaç devre kurulacağı ve panonun ne kadar modül yedeği taşıyacağı burada belirlenir.
• Kesit ve koruma seçimi. Aydınlatma ve priz devrelerinin kesitleri; ankastre fırın, indüksiyon, klima gibi sabit yüklerde mesafeye ve akıma göre hesaplanmış iletken; her devrede kesitine uygun otomat.
• Pano kurulumu. Ana kesici, 30 mA kaçak akım koruması ve devrelerin bu korumaya nasıl bölüneceği; nötr ile toprak barasının ayrı tutulması; kapak içine devre listesi.
• Kanal açma ve boru çekme. Güzergâh düşey ve yatay olarak kurulur, taşıyıcı elemanlarda kanal açılmaz. Boru, ileride iletken değiştirilebilecek biçimde ve dönüş sayısı sınırlı tutularak çekilir.
• Buat yerleşimi. Buatlar aynı hizada ve erişilebilir noktalara konur; yerleri plana işlenir, kapanmadan önce fotoğraflanır.
• Kablo çekimi. Renk düzenine uygun bakır iletken, buattan buata ve boru içinde ek yapılmadan çekilir.
• Topraklama. Toprak iletkeni priz, anahtar ve armatür noktalarının tamamına çekilir; ana eşpotansiyel bara kurulur; banyoda metal su ve ısıtma boruları ek eşpotansiyel iletkenle bu baraya bağlanır.
• Zayıf akım altyapısı. Veri, televizyon ve diafon boruları enerji güzergâhından ayrı çekilir; kesişme gerekiyorsa dik açıyla yapılır.
• Sıva altı ve sıva üstü kararı. Betonarme perde, kırılamayan yüzey ya da alçıpan bölme durumunda taşıma biçimi ayrı ayrı kararlaştırılır ve plana işlenir.
• Son montaj. Boya bittikten sonra anahtar, priz, armatür ve pano kapağı montajı; devrelerin etiketlenmesi.
• Ölçüm ve teslim dosyası. Süreklilik, izolasyon direnci, topraklama sürekliliği, kaçak akım korumasının açma akımı ile açma süresi ve kutup düzeni ölçülür; değerler ve devre şeması yazılı teslim edilir.

Kapsam dışı

• Sıva, alçı, saten, boya ve fayans imalatı. Kanalları kapatır, yüzeyi bu işlere hazır bırakırız; kaplama ve boya ayrı ustaların işidir, takvimi birlikte kurarız.
• Binanın ana panosu, daireye gelen kolon hattı ve sayaç tarafı. Beslemede eksik görürsek yazılı bildiririz; müdahale dağıtım şirketi ve bina yönetimi tarafındadır.
• Abonelik başvurusu ve sayacın bağlanması. Tesisata ait teknik bilgiyi ve evrakı derleriz; başvuruyu abone kendi adına dağıtım şirketine yapar.
• Kuruma ya da bina yönetimine verilecek imzalı elektrik projesi. Nokta yerleşimini, yük listesini ve panonun şemasını hazırlarız; resmî onay için imzalı ve mühürlü proje serbest müşavir mühendis yetkisi gerektirir. Böyle bir belge isteniyorsa bunu işe başlamadan söyleyin, o kısmın nasıl yürüyeceğini birlikte planlayalım.
• Akıllı ev senaryolarının programlanması ve ankastre cihaz montajı. Altyapıyı buna uygun bırakır, beslemeyi cihazın bağlantı noktasına kadar getiririz.

Süreç

1. Yerleşim ve mobilya kurgusunun alınması. Mimari çizim, mutfak ve banyo dolap planları, odaların nasıl kullanılacağı. Yerleşim kesinleşmemişse esnek bir düzen kurulur ve hangi noktaların sonradan değişebileceği yazılır.
2. Yük listesi, devre planı ve yazılı teklif. Kaç devre, hangi kesit, kaç modül, hangi noktalar. Tadilatın diğer kalemleriyle sıra da bu aşamada kararlaştırılır; tesisatın hangi işten sonra, hangi işten önce geleceği takvimin belkemiğidir.
3. Nokta işaretlemesi. Priz, anahtar ve armatür yerleri duvara çizilir ve yerinde birlikte görülür. Duvarda görülen bir yerleşim, kâğıt üzerinde görülenden farklıdır; bu adımda yapılan itiraz bedava, alçıdan sonra yapılan itiraz kırım demektir.
4. Kanal açma, boru ve buat. Alçı ve sıvadan önce yapılır. Duvar kapanmadan önce her güzergâhın fotoğrafı çekilip plandaki karşılığına bağlanır; bu kayıt, dairede sonradan raf, dolap veya klima için delik açılacağı gün işe yarar.
5. Kablo çekimi ve pano montajı. Buat içindeki birleşmeler klemensle kurulur. Kasalar ve kutular alçı işlemi öncesinde korumaya alınır, uçlar yalıtılıp işaretlenir.
6. Alçı, boya ve bekleme. Bu sürede tesisat kapalı ve enerjisiz bekler; dairede başka ekipler çalıştığı için uçların güvene alınması işin parçasıdır.
7. Son montaj, ölçüm ve teslim. Anahtar, priz ve armatürler takılır; devreye alma ölçümleri yapılır, pano etiketlenir ve dosya teslim edilir. Beklenen aralığın dışında bir değer okunursa sebebi bulunur; ölçüm düzelmeden teslim yapılmaz.

Fiyatı etkileyen faktörler

• Kaç nokta ve kaç devre kurulacağı. Dairenin metrekaresi bir gösterge sayılabilir, ama bedeli belirleyen şey noktaların sayısı ve dağılımıdır.
• Duvarın malzemesi. Gazbetonda kanal açmakla betonarmede kanal açmak aynı iş değildir; makine, toz ve harcanan emek değişir.
• Taşıma biçimi: boru sıva altına mı gömülecek, kanal yüzeyde mi kalacak, dairenin ne kadarı alçıpan bölme.
• Yüksek güçlü yüklerin kapsamı. İndüksiyon, ankastre fırın, ısı pompası ve araç şarj hattı ayrı kesit ve ayrı devre demektir.
• Panonun modül genişliği, kaç ayrı kaçak akım grubu kurulacağı ve aşırı gerilim koruması istenip istenmediği.
• Veri, televizyon ve diafon borularının işe dahil olup olmadığı; aydınlatmanın düz anahtarla mı, kademeli bir kurguyla mı kontrol edileceği.
• Şalt malzemesi ile anahtar–priz serisi tercihi ve armatür adedi.
• Dairede başka ekiplerle iç içe çalışılıp çalışılmayacağı, binanın izin verdiği çalışma saatleri, kat ve asansör durumu, moloz çıkışı.

Güvenlik ve yönetmelik

Bir konutta topraklamanın ve 30 mA kaçak akım korumasının bulunmasını Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği zorunlu tutar; topraklamanın nasıl kurulacağı, ölçüleceği ve belgeleneceği ise Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'nde (Resmî Gazete 21.08.2001/24500) düzenlenmiştir. Sıfırdan kurulan bir tesisatta bunlar sonradan eklenen parçalar değildir; güzergâh çizilirken hesaba katılan şeylerdir. Toprak iletkeni sonradan eklenebilecek bir parça değildir; her hattın kendi borusu içinde, çekim anında bulunur. Banyoda ise nokta yerleşimi, su kaynağına olan mesafeye göre bölgelere ayrılmış kurallara ve o bölge için istenen koruma sınıfına bağlıdır: müşterinin işaretlediği bir aplik ya da priz, düştüğü bölge yüzünden birkaç santim öteye alınabilir. Bunu plan aşamasında söylemek, montaj günü söylemekten kolaydır.

Kimin hangi büyüklükte bir tesisatın projesini hazırlayabileceği ve yapımını üstlenebileceği mevzuatla tanımlıdır. Elektrikle ilgili fen adamlarının yetki, görev ve sorumluluklarını düzenleyen yönetmelik yenilendi (Resmî Gazete 20.01.2026/33143; yürürlük 01.03.2026) ve yetki sınırları yapının kurulu gücü üzerinden belirleniyor. Bağlantı gücü belirli bir eşiği aşan tesisatlarda ise dağıtım şirketinin onayladığı bir iç tesisat projesi aranır. Bu eşik ve istenen evrak her dağıtım bölgesinde aynı değildir; dairenizin hangi kapsama girdiğini keşifte netleştiririz.

Malzeme ve inşaat tarafında da bağlayıcı kısıtlar var. Binalarda kullanılan enerji ve haberleşme kablolarının yangına tepki performansı Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında sınıflandırılır ve üreticinin performans beyanında yer alır; hangi sınıfın gerektiği yapının kullanım amacına ve proje şartnamesine göre belirlenir. İkinci kısıt taşıyıcı sistemden gelir: kolonda, perdede ve kirişte kanal açılmaz. Bu bir elektrik tercihi değildir; güzergâh buna göre kurulur, gerekirse boru bölme duvarın ya da asma tavanın içinden dolaştırılır. Teslimde alınan devreye alma ölçümleri işin doğrulanmasıdır; mevzuatın öngördüğü, yetkili kuruluşça düzenlenen periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.